W niewielkim Villard-de-Lans, pośród gór Vercors, podczas II wojny światowej działała polska szkoła, która była czymś znacznie więcej niż miejscem nauki. Liceum im. Cypriana Norwida skupiało młodych uchodźców, nauczycieli i pracowników, pozwalając kontynuować edukację i podtrzymywać polską kulturę w okupowanej Europie.
Dlaczego właśnie Villard-de-Lans?
Po klęsce Polski w 1939 roku i Francji w 1940 roku wielu Polaków znalazło się na emigracji. Jesienią 1940 roku w Villard-de-Lans powstało liceum, które działało do 1946 roku. Główną siedzibą był Hôtel du Parc et du Château. Według lokalnych źródeł i stowarzyszenia opiekującego się pamięcią szkoły przez tę społeczność przewinęło się około 800 uczniów, nauczycieli i pracowników.
Szkoła i ośrodek oporu
Uczniowie uczyli się i przygotowywali do egzaminów, ale codzienność szkoły była nierozerwalnie związana z wojną. Liceum stanowiło ośrodek oporu moralnego i kulturalnego. Część jego społeczności zaangażowała się również w walkę, w tym w działania związane z Vercors. Pamięć o tych, którzy zginęli w walkach lub zostali deportowani, jest ważną częścią historii miejscowości.
„Villardiens”: wspólnota ponad granicami
Między polską społecznością a mieszkańcami Villard-de-Lans powstały trwałe więzi. Absolwenci nazywali siebie „Villardiens”, podkreślając znaczenie miejsca, które dało im schronienie. Pamięć liceum przetrwała w lokalnych obchodach, wystawach i działalności stowarzyszenia Mémoire du Lycée Polonais Cyprian Norwid.
Archiwa nadal opowiadają tę historię
Historia szkoły nie jest zamkniętym rozdziałem. W lutym 2026 roku ważny zespół archiwaliów liceum przekazano Société Historique et Littéraire Polonaise w Paryżu. To istotna wiadomość dla przyszłych badań nad losami polskich uchodźców we Francji.
Śladami liceum dzisiaj
Podczas wizyty w Villard-de-Lans warto spojrzeć na centrum miejscowości nie tylko jak na kurort górski, ale również jak na miejsce polskiej pamięci. Przed podróżą warto sprawdzić lokalne wystawy i materiały stowarzyszenia, ponieważ ich dostępność może się zmieniać.
