Anarchiści w Isère: konkretne biografie, CNT, SIA i związki z ruchem oporu

Za historią anarchizmu w Isère stoją konkretni ludzie: włoscy rzemieślnicy śledzeni przez policję, uchodźcy przed faszyzmem, hiszpańscy uczestnicy wojny domowej i organizatorzy solidarności antyfaszystowskiej w Grenoble lat osiemdziesiątych. Ich życiorysy pokazują jak migracja, praca, represje i międzynarodowe kontakty tworzyły środowiska wolnościowe.

Attilio Faurin: włoski szewc na trasie Grenoble–Genewa

Attilio Agamemno Faurin urodził się 9 lipca 1863 roku w Mediolanie. Był szewcem. Według biogramu w Dictionnaire international des militants anarchistes jego rodzice mieszkali w Grenoble. Po demonstracjach pierwszomajowych 1891 roku Faurin znalazł się w Genewie, gdzie nawiązał kontakty z anarchistami Ferdinandem Panchardem i Pierre’em Hellerem. Policja opisywała go jako niebezpiecznego agitatora i podejrzewała o tworzenie grupy działania. Takie oceny należy przypisywać policji, nie przyjmować bezkrytycznie za ustalenia historyka.

Jego historia dokumentuje ponadgraniczny obieg ludzi i idei między Grenoble a szwajcarskimi środowiskami anarchistycznymi już pod koniec XIX wieku.

Jean-Pierre Antonioli: robotnik i antymilitarysta w Grenoble

Jean-Pierre Antonioli, zapisywany również jako Antoniolli, urodził się 30 października 1886 roku w Cellio-Sessia we Włoszech. Pracował jako malarz budowlany. Przybył do Grenoble w marcu 1905 roku, a w kwietniu zgłosił pobyt jako cudzoziemiec. W 1908 roku włoskie władze ścigały go za niestawienie się do służby wojskowej. Utrzymywał kontakty ze środowiskiem rewolucyjnym i lokalną grupą wolnościową. Francuska policja umieściła go w Carnet B departamentu Isère, rejestrze osób obserwowanych m.in. z powodu działalności antymilitarystycznej.

Antonioli łączy historię włoskiej migracji zarobkowej z konkretną obecnością grupy anarchistycznej w przedwojennym Grenoble.

Stella Radic-Cialdini: anarchistka, uchodźczyni przed faszyzmem

Stella Radic działała w ruchu anarchistycznym w Trieście jeszcze przed I wojną światową. Wraz z towarzyszem Francesco Cialdinim i córką została w czasie wojny internowana po przeniesieniu się do Włoch. Później kontynuowała działalność w Turynie. Po zwycięstwie faszyzmu rodzina wyemigrowała do Francji i osiadła w Isère. Stella zmarła 29 czerwca 1959 roku w Vienne.

Jej biografia pokazuje polityczny charakter części włoskiej emigracji do Isère oraz rolę kobiet w ruchu anarchistycznym.

Antonio Abad Bernat: od kolumny Roja y Negra do Grenoble?

Antonio Abad Bernat pochodził z Bellver de Cinca w Aragonii. Był działaczem anarchosyndykalistycznej CNT. Po puczu wojskowym w lipcu 1936 roku wstąpił do kolumny Roja y Negra, razem z innymi anarchistami z rodzinnej miejscowości. Dictionnaire international des militants anarchistes odnotowuje, że prawdopodobnie był tożsamy z Antonio Abadem, uchodźcą, który w okresie wyzwolenia mieszkał w Grenoble i kupił lokal do przechowywania dokumentacji wolnościowej.

Ważne zastrzeżenie: Autor biogramu wyraźnie zaznacza, że identyfikacja tych dwóch osób nie jest pewna. Jeżeli identyfikacja się potwierdzi, będzie to cenny ślad materialnego zaplecza hiszpańskiego ruchu wolnościowego w mieście.

Lauro Del Prado: solidarność antyfaszystowska w Grenoble w 1982 roku

Lauro Del Prado mieszkał w Saint-Martin-d’Hères. Według Dictionnaire international des militants anarchistes był jednym z odpowiedzialnych za grenoblską sekcję Solidarité internationale antifasciste (SIA), odtworzoną wiosną 1982 roku. Przewodniczącym lokalnej sekcji był Alain Gil.

To konkretny punkt zaczepienia do badania powojennego i późniejszego życia środowisk wolnościowych w aglomeracji. SIA była związana historycznie z międzynarodową solidarnością anarchistyczną i hiszpańską emigracją antyfrankistowską.

Grenoble, 21 chemin de Halage: spotkanie ruchów wolnościowych w 1977 roku

Zachowany w archiwum plakatów FICEDL dokument zapowiada na 4 czerwca 1977 roku pierwsze lokalne spotkanie koordynacyjne środowisk wolnościowych Grenoble. Miało się odbyć w lokalu CNT przy 21 chemin de Halage, w dzielnicy Île Verte. W zaproszeniu wymieniono Fédération anarchiste, Organisation combat anarchiste, Communiste libertaire oraz osoby niezrzeszone; zwrócono się do robotników, studentów i licealistów.

Sam plakat nie pozwala jednak ustalić liczby uczestników ani trwałości tej inicjatywy.

A co z włoskimi imigrantami w Résistance?

Najmocniejszy udokumentowany związek między migracją włoską a lokalnym ruchem oporu prowadzi przez FTP-MOI i grenoblski oddział Liberté. Historyk Claude Collin opisuje, jak włoscy mieszkańcy Grenoble pozyskiwali broń od włoskich żołnierzy okupacyjnych, ukrywali amunicję w altanach ogrodowych i zapewniali konspiratorom zaplecze. Oddział Liberté powstał w 1943 roku; po lądowaniu aliantów utworzył maquis w okolicach jeziora Luitel. Wśród jego członków i współpracowników byli ludzie różnych narodowości, także polscy Żydzi i włoscy robotnicy.

FTP-MOI były strukturami komunistycznego ruchu oporu, nie organizacją anarchistyczną. Ich dzieje pozwalają udokumentować rolę włoskiej emigracji w Résistance, ale nie dowodzą bezpośrednio udziału wskazanych wyżej anarchistów w tym oddziale.