Współczesnego Grenoble nie da się zrozumieć bez historii włoskiej imigracji. Robotnicy z Piemontu, później także z południa Włoch, współtworzyli miasto w czasie gwałtownych przemian urbanistycznych. W XX wieku do migracji zarobkowej dołączyło uchodźstwo polityczne przed faszyzmem. Z tych dwóch historii wyrosły różne, czasem przecinające się doświadczenia pracy, dyskryminacji, solidarności i oporu.
Od Piemontu do placów budowy Grenoble
W ostatnich dekadach XIX wieku Grenoble rozbudowywało ulice, kamienice i infrastrukturę. Rosło zapotrzebowanie na murarzy, cementowników i robotników budowlanych. W 1872 roku spis wykazywał około 600 cudzoziemców w mieście, w 1886 roku już 1833, a w 1911 roku 4584. Znaczącą część przybyszów stanowili Włosi, zwłaszcza mieszkańcy Piemontu.
Imigranci nie byli tylko anonimową siłą roboczą. Zakładali rodziny, tworzyli sąsiedzkie więzi i stopniowo wpisywali się w życie miasta. Zarazem ich obecność budziła napięcia na rynku pracy i uprzedzenia. Nie był to spokojny proces integracji.
Corato i południowowłoska fala migracji
Od lat 20. XX wieku w Grenoble przybywało migrantów z południowych Włoch, szczególnie z apulijskiego Corato. Badacz Yves Jaccoud poświęcił tej społeczności osobne opracowanie „Les Coratins de Grenoble”. Zmieniało to geografię społeczną miasta: obok starszych środowisk piemonckich pojawiały się nowe rodziny i zawody.
Antyfaszyści z Włoch
Po dojściu Mussoliniego do władzy w 1922 roku do Francji uciekali włoscy przeciwnicy faszyzmu o różnych przekonaniach: socjaliści, komuniści, republikanie i anarchiści. W Isère spotkali liczną społeczność rodaków, którzy przyjechali wcześniej w celach zarobkowych. Nie oznacza to jednak, że wszyscy Włosi w Grenoble należeli do ruchów antyfaszystowskich albo anarchistycznych.
Musée de la Résistance et de la Déportation de l’Isère poświęciło temu tematowi wystawę i publikację „Libertà ! Antifascistes et résistants italiens en Isère”. Autorzy podkreślają, że uchodźcy polityczni próbowali prowadzić działalność przeciw reżimowi Mussoliniego już z terytorium Francji.
Od walki z faszyzmem do Résistance
Podczas II wojny światowej część mieszkańców Isère włoskiego pochodzenia zaangażowała się w ruch oporu i walki o wyzwolenie. Szczególna była sytuacja od listopada 1942 do września 1943 roku, gdy region znajdował się pod okupacją włoską. Nie można jednak utożsamiać żołnierzy okupacyjnej armii włoskiej z miejscowymi włoskimi imigrantami i antyfaszystami. Ich doświadczenia oraz wybory polityczne były odmienne.
Ślady, które pozostały
Włoska obecność jest nadal częścią pamięci Grenoble, rodzinnych historii i kultury lokalnej. Utrzymywały się także stowarzyszenia i relacje z regionami pochodzenia. Powojenne losy tej społeczności, w tym rolę kobiet, nowe migracje i przemiany tożsamości, badały zespoły historyków związane z regionem.
